BACAK VARİSLERİNİN VE VENÖZ YETMEZLİĞİN ENDOVASKÜLER TEDAVİSİ

Nedir?

Normalde uyluk ve bacaktaki toplardamarlar başlıca yüzeyel olanlar ve derin yerleşimli olanlar olmak üzere ikiye ayrılır. Bunların işlevi bacaktan ve alt ekstremiteden toplanan kanı kalbe iletmektir. Özellikle yüzeyel venlerde(safen vende ve safen vene dökülen birincil dallarda) yerçekimine karşı hareketle sağlanan bu akışın devam ettirilmesinde kasların hareketi ve tek yönlü kapakçıklar önemli rol oynarlar. Fakat bu kapakçıklarda yetersizlik gelişirse özellikle zorlama ile akım ters yöne döner ve bacakta ve ayakta artmış kan basıncı ve hacmine neden olarak bu bölgedeki damarların genişlemesine, ağrı oluşmasına, zonklama oluşmasına, ödem (şişlik, sıvı toplanması) oluşmasına, yorgunluk, huzursuzluk, kaşıntı ve gece krampları oluşmasına neden olabilirler. Tablo daha da ilerlerse kronik deri değişiklileri,  skleroz, atrofi, bacaklarda yara açılması ve ülserlerin görülebilmesi ve damar iltihabı izlenebilir. Ayrıca damarların gittikçe genişlemesi önemli kozmetik sorunlara yol açabilir. Aile hikayesinin olması, uzun süre ayakta durmayı gerektiren işlerde çalışma, şişmanlık ve gebelik venöz yetmezlik oluşmasında başlıca risk faktörleridir. Tanısı başlıca fizik muayene ve renkli doppler ultrasonografi incelemesi ile konur. Yüzeyel damarlarda, yüzeyel damarları derin damarlara bağlayan damarlarda (perforan venlerde), reflü (geriye doğru kan akımı kaçışı) ve genişlemelerin tespit edilmesi venöz yetmezlik tanısında önemlidir. Geleneksel olarak bu varislerin cerrahi olarak bağlanıp çıkarılması yakın zamana kadar tercih edilen tedavi yöntemiydi. Fakat bu variköz genişlemelerin girişimsel radyolojik olarak görüntüleme yöntemleri eşliğinde termoablatif (ısıya bağlı olarak ,büzüştürülmeleri ve tıkanmaları) olarak tedavileri güncel bir alternatif oluşturmaktadır. Varislerin endovasküler yöntemle termoablatif tedavisi ; cerrahiye göre;  daha kısa süre alması, daha hızlı semptomların düzelmesi, daha hızlı toparlanma süreci, daha az hastanede yatış gerektirmesi, daha az ağrılı olması, deri üstünde yara izleri ve skar dokusu bırakmaması, yüksek başarı ve düşük tekrarlama oranları nedeniyle günümüzde ilk planda tercih edilen tedavi yöntemidir. Mikroflebektomi (genişlemiş damarların küçük bir açıklıktan dışarı çıkarılması) ve örümceksi damarlara sklerozan madde uygulanması, termoablatif tedaviye ek olarak uygulanan diğer yöntemlerdir.

Niçin Yapılır?

Şiddetli ağrı, ödem, kaşıntı, yorgunluk, halsizlik,gece krampları, yaşam kalitesini bozma, ayakta yaralar açılması, kozmetik sorunlar, başkalarına bağlılık gibi durumların ortadan kaldırılması amacıyla yapılır.

Nasıl Yapılır?

Hastaya uygun pozisyon verildikten sonra ve sterilizasyon sağlandıktan öncelikle tümesan anestezi denilen damar trasesi boyunca damar etrafına sıvıyla karışık lokal anestezik madde enjekte edilir veya femoral sinir blokajı uygulanır.Bu uygulamalrın nedeni hastanın ağrı duyusunu en aza indirmektir. Sonra genellikle bacak iç tarafındaki yüzeyel toplardamarın içine girilerek yüzeyel ve derin toplardamar birleşme yerinin genelde 1-1.5 cm altından başlamak üzere ve mümkün olan en distale kadar, yüzeyel toplardamar  termoablatif yöntemlerle (lazer, radyofrekans ablasyon, buhar gibi..) ince bir kateter yardımı ile büzüştürülür. Şayet perforan venlerde de yetmezlik varsa aynı işlem bu damarlara da uygulanır. Gerekli hallerde bacaktaki genişlemiş damarlar ince bir kesi ile dışarı çıkarılır (mikroflebektomi). Örümceksi genişlemeler için sklerozan madde enjeksiyonu uygulanır.

İşleminin Riskleri ve Komplikasyonları

1- Tedavi edilen alan boyunca yaklaşık 2 hafta kadar sürebilen morluklar, kan toplanmaları (ekimozlar)

2- Tedavi uygulanan bacakta yaklaşık bir hafta sonra gelişen kısa süreli gerginlik ve kasılma hissi

3- Yüzeyel damar iltihabı

4- Sinir yaralanmaları

5- Bacakta pıhtı oluşması

6- Deri yanıkları

7- Yöntemde kullanılan malzemeler ile ilgili, kırılma, hareket ettirememe gibi komplikasyonlar.

Önce Yapılması Gerekli İşlemler:

1- İşlemden önce hasta en az 8 saat aç olmalıdır. İşlemden 8 saat  önceye kadar sıvı alımı devam etmelidir. Bundan sonra sıvı alımı damar yoluyla yapılacaktır. Acil durumda bu şart aranmaz.

2- İşlemden önce kanın pıhtılaşma özelliklerini gösteren hemostaz testleri (INR, APTT, fibrinojen, trombosit sayımı) ve kan ile bulaşan hastalıklar için (Hbs, HIV ve HCV) testler yapılmış olmalıdır. Hemostaz testleri istenilen seviyede değilse pıhtılaşmayı önleyen ilaçların alımının kesilmesi ve uygun tedavi verilmesi gerekir. Oral antikoagülan ilaç kullanan hastalar işlemden 3-4 gün önce ilaçlarını kesmelidirler.

 3- Kullanılan kontrast madde böbrek hasarı oluşturabileceğinden BUN, kreatinin testleri de yapılmış olmalıdır.

 4- İşlem öncesinde hastanın sürekli kullandığı kalp ve tansiyon ilaçları gibi ilaçları almasına devam etmelidir. Hasta ilaçlarını sabahları alıyorsa az bir miktar suyla içmelidir.

5- Şeker hastası olanlar şeker hastalığı ile ilgili kan şekeri düşürücü ilaçları, aç kaldıkları için almamalıdırlar. Şeker düşürücü olarak metformin(glucophage) kullanan hastalar mutlaka durumu doktoruna bildirmeli, bu ilaç işlemden önce ve sonra 48 saat kullanılmamalıdır.

6- Bazı embolizasyon işlemleri öncesi damardan veya kalçadan koruyucu antibiyotik yapılabilir.

7- İşlem öncesi radyoloji servisine indirilmeden önce ya da işlem öncesi paranteral (damardan veya kas içerisine)sakinleştirici veya gerekirse diğer ilaçlar verilir. Sakinleştirici sizi rahatlatacak ,uyuklamaya neden olmasına rağmen muhtemelen işlem sırasında uyanık olacaksınız.

8- İşlem öncesinde varislerle ilgili hikaye daha önce yapılmış olan müdahaleler oldukça önemlidir. Bunlarla ilgili olarak doktorunuza bilgi veriniz. Daha önce bacak toplardamarlarında pıhtılaşma hikayeniz varsa bunu mutlaka doktorunuza bildiriniz.

9- Tüm incelemelerinizin (fizik muayene ve doppler incelemesi gibi) siz ayakta dururken yapılmasını isteyiniz.

Sonra Yapılması Gerekli İşlemler

     İşlem bittikten sonra giriş yeri el ile basılarak kanama durdurulacaktır.  Bacağınız varis çorabı veya elastik bandajlarla sargı altına alınacaktır ve bunlar 2 hafta süre ile kalacaktır.  İşlemden sonra aksi söylenmedikçe yemek yenilebilir. Hasta bir süre hastanede gözlem altında tutulacaktır.

     Mümkün olan en kısa süre içinde yürümeye başlayınız. Ağır egzersizlerden bir süre kaçınınız. Hareketsizlikten kaçınınız ve uzun süreli yolculuklarınızı erteleyiniz. Ağrınız olması halinde doktor tarafından ağrı kesiciler verilecektir.

BACAK VARİSLERİNİN ENDOVENÖZ RADYOFREKANS ABLASYON YÖNTEMİ İLE TEDAVİSİ ANİMASYONU (İNGİLİZCEDİR).

BACAK VARİSLERİNİN ENDOVENÖZ TEDAVİSİ İLE İLGİLİ BİLGİLENDİRME-UYGULAMA VİDEOLARI (İNGİLİZCEDİR, 4 BÖLÜMDEN OLUŞMAKTADIR).

ENDOVENÖZ LASER ABLASYON (EVLA) UYGULAMA VİDEOSU (İNGİLİZCEDİR).

BACAK VARİSLERİNİN VE VENÖZ YETMEZLİĞİN ENDOVASKÜLER TEDAVİSİ İLE İLGİLİ BİLGİLENDİRME VİDEOLARI(TÜRKÇE)